Τα σενάρια αποκλεισμού των ελληνικών ομάδων από τις ευρωπαϊκές διοργανώσεις

Πέντε ελληνικές ομάδες βρίσκονται φέτος σε ευρωπαϊκή δράση, αλλά δεν παίζουν όλες με τους ίδιους όρους.

Ο Ολυμπιακός έχει ήδη εξασφαλίσει θέση σε League Phase, η ΑΕΚ και ο ΟΦΗ έχουν ήδη «δίχτυ ασφαλείας» ό,τι κι αν συμβεί στο τρέχον ματς τους, ενώ ΠΑΟΚ και Παναθηναϊκός παίζουν χωρίς καμία κάλυψη, με μια πιθανή ήττα να σημαίνει άμεσο και οριστικό τέλος της ευρωπαϊκής τους πορείας για φέτος.

Η διαφορά δεν είναι απλώς γοήτρου, η League Phase κάθε διοργάνωσης συνοδεύεται από δικά της έσοδα συμμετοχής και τηλεοπτικά δικαιώματα από τη UEFA, με το Champions League να παραμένει κατά πολύ πιο προσοδοφόρο από το Europa League και αυτό με τη σειρά του από το Conference League, οπότε το πού θα καταλήξει κάθε ομάδα έχει και οικονομική διάσταση, όχι μόνο αθλητική.

Γιατί υπάρχουν σεζόν χωρίς προκριματικά για ορισμένες ομάδες

Δεν παίζουν όλες οι ελληνικές ομάδες τον ίδιο αριθμό αγώνων για να φτάσουν ως εδώ.

Η ΑΕΚ, ως πρωταθλήτρια Ελλάδας και ο ΟΦΗ, ως κάτοχος του Κυπέλλου Ελλάδας μπήκαν απευθείας στα play-off του Champions League και του Europa League αντίστοιχα, χωρίς κανέναν προκριματικό αγώνα, χάρη στις θέσεις που εξασφάλισαν στην κατάταξη της UEFA. 

Αντίθετα, ο ΠΑΟΚ πέρασε από ολόκληρη την προκριματική διαδρομή του Europa League πριν αποκλειστεί από την Άντερλεχτ και καταλήξει στο Conference League, ενώ ο Παναθηναϊκός έχτισε την πρόκρισή του εξαρχής μέσα στο ίδιο το Conference League (πέρασε ήδη Πάκσι και ΤΣΣΚΑ 1948), ενώ ο Ολυμπιακός έφτασε ως τον 3ο προκριματικό γύρο του Champions League προτού αποκλειστεί. 

Αυτη η διαδρομή είναι ακριβώς το στοιχείο που καθορίζει το πού θα βρεθεί κάθε ομάδα σε περίπτωση αποκλεισμού - όσο πιο ψηλά έχει φτάσει μια ομάδα σε μια «ανώτερη» διοργάνωση, τόσο πιο μαλακή είναι η πτώση.

Ολυμπιακός: η υπόθεση έχει ήδη κλείσει

Ο Ολυμπιακός είναι η μοναδική ελληνική ομάδα που δεν έχει πλέον κανένα «αν».

Μετά τον αποκλεισμό του από τη Νάιμεγκεν στον 3ο προκριματικό γύρο του Champions League, στην παράταση, ο Ολυμπιακός του Χοσέ Λουίς Μεντιλίμπαρ προωθήθηκε αυτόματα στη League Phase του Europa League, χωρίς να χρειαστεί να παίξει κανέναν πρόσθετο αγώνα play-off, κάτι που στο παλιό φορμάτ δεν θα ίσχυε.

Μάλιστα, χάρη στην υψηλή βαθμολογική κατάταξή του στην UEFA, θα βρεθεί στο πρώτο γκρουπ δυναμικότητας στην κλήρωση της 28ης Αυγούστου, κάτι που θεωρητικά του εξασφαλίζει πιο προσιτούς αντιπάλους στη φάση των ομίλων.

ΑΕΚ και ΟΦΗ: παίζουν με «δίχτυ», αλλά για διαφορετικό έπαθλο

Τόσο η ΑΕΚ όσο και ο ΟΦΗ βρίσκονται στην ίδια κατηγορία. Και οι δύο έχουν ήδη εξασφαλίσει ευρωπαϊκή συνέχεια, ανεξαρτήτως αποτελέσματος στο τρέχον play-off τους. 

Αν η ΑΕΚ αποκλειστεί από τη Λέφσκι Σόφιας στο play-off του Champions League, προωθείται αυτόματα στη League Phase του Europa League. 

Αν ο ΟΦΗ αποκλειστεί από την ΤΣΣΚΑ Σόφιας στο play-off του Europa League, προωθείται αντίστοιχα στη League Phase του Conference League.

Σε καμία από τις δύο περιπτώσεις δεν χρειάζεται πρόσθετος προκριματικός αγώνας, αφού το «πέναλτι» για τον αποκλεισμό είναι απλώς μια υποβάθμιση διοργάνωσης, όχι αποκλεισμός από την Ευρώπη.

Αυτό πρακτικά σημαίνει πως και οι δύο παίζουν κυρίως για την διατήρηση σε ανώτερη, πιο προσοδοφόρα διοργάνωση, όχι για την ίδια τους την ευρωπαϊκή παρουσία.

ΠΑΟΚ και Παναθηναϊκός: σε ματς “όλα ή τίποτα”

Η εικόνα αλλάζει εντελώς για τις δύο ομάδες που παίζουν στο play-off του Conference League.

Το Conference League είναι η χαμηλότερη βαθμίδα των τριών ευρωπαϊκών διοργανώσεων της UEFA, οπότε δεν υπάρχει καμία κατώτερη διοργάνωση στην οποία να «πέσουν» οι ηττημένοι. Αν ο ΠΑΟΚ αποκλειστεί από τη Μπραν, ή αν ο Παναθηναϊκός αποκλειστεί από τη Χράντετς Κράλοβε, το ευρωπαϊκό ταξίδι τους τελειώνει εκεί, χωρίς καμία δεύτερη ευκαιρία μέσα στη σεζόν.

Είναι ενδεικτικό πως και οι δύο ομάδες ξεκίνησαν το καλοκαίρι στοχεύοντας σε κάτι μεγαλύτερο - ο ΠΑΟΚ αποκλείστηκε από την Άντερλεχτ στο Europa League και ο Παναθηναϊκός χρειάστηκε να περάσει πρώτα τη δική του πρόκριση επί της ΤΣΣΚΑ 1948 στο ίδιο το Conference League και βρίσκονται πλέον στο τελευταίο σκαλί πριν από τη League Phase, χωρίς περιθώριο λάθους.

Γιατί υπάρχει αυτή η διαφορά: η λογική της ΟΥΕΦΑ

Το σύστημα διάσωσης που εφαρμόζει η UEFA λειτουργεί σαν πυραμίδα: όσο πιο ψηλά έχει φτάσει μια ομάδα στα προκριματικά μιας «ανώτερης» διοργάνωσης, τόσο πιο ήπια είναι η «προσγείωσή» της αν αποκλειστεί.

Ομάδες που αποκλείονται από τον 3ο προκριματικό γύρο ή το play-off του Champions League προωθούνται στη League Phase του Europa League. Ομάδες που αποκλείονται από το play-off του Europa League προωθούνται στη League Phase του Conference League.

Όμως όποιος αποκλειστεί ήδη μέσα στο ίδιο το Conference League - όπως ο ΠΑΟΚ και ο Παναθηναϊκός αυτή τη στιγμή - δεν έχει πού αλλού να «πέσει», αφού πρόκειται ήδη για την τελευταία, χαμηλότερη βαθμίδα.

Αυτό εξηγεί γιατί δύο ελληνικές ομάδες παίζουν αυτή την εβδομάδα σαν να μην υπάρχει αύριο, ενώ οι άλλες δύο έχουν ήδη εξασφαλισμένη τη συνέχειά τους.